ortopedi-travmatoloji-ortopedivetravmatoloji-aybarstekcan-meniskus-yirtiklari

Diz kapağı  çıkığı ya da patella çıkığı nedir?

Diz kapağı çıkığı , kemiği uyluk (femur)  kemiğinin oluğu ile eklem yapar. Diz kapağı kemiğinin bu oluğun dışına çıkması ile oluşur.

Diz kapağı (patella) çıkığı  neden ortaya çıkar?

Genellikle doğuştan getirilen özellikler nedeniyle diz kapağı kemiğinin eklem uyumu bozuktur. Diz kapağının içene oturduğu oluk sığ olabilir, diz kapağı kemiğinin dışa çıkmasını önleyen bağ gevşek olabilir yada tüm bacağın dizilimi bozuk olabilir.

Diz kapağı (patella) çıkığı  nasıl ortaya çıkar?

Yukarıda konu edilen kolaylaştırıcı nedenleri bulunan hastaların ayakları yerde sabit iken içe doğru dönmeleri sonucunda diz kapak kemiği dışarı doğru çıkar. Basit bir hareket ile tekrar yerine oturduğundan hasta dizinde birden bir ağrı olduğunu ve yere düştüğünü belirtir. Yerine tekrar girdiğinden ilk gören hekim fark etmeyebilir.

Diz kapağı (patella) çıkığı  oluştuğunda neler yapılmalı?

Diz kapak kemiği çıktığında hasta dizini uzatması ile büyük olasılıkla yerine oturur. Eğer hala çıkık ise basit manevra ile doktor tarafından yerine konacaktır. Şişlik fazla olması nedeniyle soğuk uygulama yapılmalıdır. Diz kapak kemiğini merkezde durmasını sağlayan dizlik kullanılmalıdır. Genellikle alçı uygulaması tercih edilmez.

Diz kapağı (patella) çıkığının belirtileri nelerdir?

Diz kapağı çıkan kişide şiddetli ağrı ve şişlik oluşur. Dizin ön tarafında ağrı fazladır. Dizini kıvırma ile ağrı artar. Yürümekte zorlanabilirler.

Diz kapağı (patella) çıkığı  tanısı nasıl konur?

Fizik muayene ile tanı konulabilir. Hala çıkık pozisyonda ise doktor muayenesi ile fark edilir ve yerine konulur. Yerinde duran bir diz kapağı varsa tekrar çıkma eğilimi muayene sırasında testler ile değerlendirilir. Bununla birlikte rontgen, tomografi ve MR ile değerlendirmeler yapılır. Burada diz kapağı kemiğinin yapısı, eklem yaptığı oluğun derinliği ve iç taraftan dışa çıkmasını engelleyen bağın(medial patellofemoral ligament) durumu incelenir.

Diz kapağı (patella) çıkığının tedavisi nasıl yapılır?

İlk çıkık oluşan hastalarda eğer  çıkık yerine konduktan sonra yarı çıkık şeklinde durmaya devam etmiyor ve  eklem içinde kıkırdak kırığı yok ise ameliyat edilmeden dizlik ile takip edilirler. Çıkık olması için kolaylaştırıcı faktörleri bulunan hastalarda büyük olasılıkla tekrar çıkıklar yaşanacaktır. Anatomik özellikleri nedeniyle çıkık oluşan hastalara ilk çıkık olduğunda ameliyat önerdiğimizde genelde kabul edilmemektedir. Fakat bu hastalar tekrarlayan çıkık yaşamaya devam ederler ve tekrar başvururlar.

Diz kapağı (patella) çıkığı  cerrahi tedavisi nelerdir?

Diz kapağı çıkığı cerrahi tedavisinde çıkık oluşturacak tüm faktörler incalenmeli ve bulgulara göre ameliyat planlanmalıdır. Burada patella kemiğinin yapısı, oluğun derinliği, bacakta dizilim sorununun olup olamadığı, içte bulunan bağda hasarın olup olmadığı ve patellar tondonun yapışma yerinin nasıl olduğuna dikkat edilir. Bu ameliyat teknikleri çok çeşitlidir. Bazen bu yöntemlerin bir kaçı birlikte yapılır. En sık kullanılanları:

  • Trohleaplasty: Uyluk kemiğindeki oluğun derinleştirilmesidir. Kıkırdak doku kaldırılıp korunur ve alttaki kemik doku azaltılarak kıkırdak doku tekrar kemik üzerine konur. Kıkırdak hasar gördüğünde ciddi sorunlar oluşur.
  • Patellar tendonun yapışma yerinin dışa alınması ile diz kapak kemiğinin dışa doğru iten kuvvetler azaltılır.
  • MPFL rekonstrüksiyonu: Medial patellofemoral ligament (MPFL) diz kapağının dışa çıkmasını önleyen en önemli bağdır. Başka bölgeden alınan tendon ile diz kapak kemiği dışa çıkarken zedelenen bu bağ tekrar oluşturulur. Böylece dışa çıkması engellenir. Diz kapak çıkığı için en sık uygulanan yöntemdir.

Diz kapağı (patella) çıkığında MPFL rekonstrüksiyonu nasıl yapılır?

Hastanın dizi artroskopik olarak (kapalı) değerlendirilir. Gerekli görülür ise dış taraftaki bağ (lateral retinakulum) gevşetilir ve patella altındaki kıkırdak temizlenir. Dizin iç bölümünden alınan bir tendon(greft) diz kapağı kemiği ile uyluk kemiğindeki tutunma yerlerine sabitlenerek zarar gören bağ yerine görev yapması sağlanır. Diz kapağı kemiğine bir tünel açılır. Bu tünel içine sabitlenen tendonun diğer tarafı femur kemiğindeki izometrik yerine sabitlenir.

Diz kapağı (patella) çıkığında MPFL rekonstrüksiyonu sonrasında nasıl bir rehabilitasyon uygulanır?

Hasta ameliyat sonrasında bir dizlik ve 2 koltuk değneği ile basarak yürür. Dizi bükmeye kısmen izin verilir ve her 2 haftada bir dizi bükme derecesi arttırılır. 6 hafta sonunda dizlik ve koltuk değneği kullanılmadan normal yürüyüşe başlanır.

Diz kapağı (patella) çıkığında MPFL rekonstrüksiyonu başarısı nasıldır?

Sonuçları çok iyidir. Tekrar çıkık olması önlenir. Fakat diz kapağı kemiği altında kıkırdak hasarı oldu ise hastanın ağrı şikayeti olabilir.