Aybars Tekcan, Ortopedi, Ortopedi Ve Travmatoloji, OrtopediVeTravmatoloji

Ayak Başparmak Çıkıntısı (Halluks Valgus)

Ayak Başparmak Çıkıntısı ,ayak başparmağının ikinci parmağa doğru eğilmesi ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Aslında başparmağın tarak kemiği içe doğru açılanır. Bu nedenle başparmak diğer parmağa doğru eğilir. Böylece tarak kemikleri arası genişlemiş olur. Hastalar öncelikle şekil bozukluğundan ve ayakkabı vurmasından şikayetçi iken sonrasında ayakta kalma ile başlayan ağrıdan şikayetçi olurlar. Genellikle bayanlarda görülür.

Ayak Başparmak Çıkıntısı Neden Oluşur?

Oluşmasında iki ana neden vardır.  Bazı ailelerde daha sık görülmektedir. Kişisel olarak bir yatkınlık mevcuttur. Buna kişiye ait yada İÇ neden diyebiliriz. Bir de ayakkabı seçimi sonucunda, dar ve topuklu ayakkabı giyimi ile oluşabilir. Buna da DIŞ nedenler diyebiliriz.

Ayak Başparmak Çıkıntısının Oluşumunu Engelleyebilirmiyim?

İç neden dediğimiz kişisel nedenleri engelleme şansımız bulunmuyor. Ama dış nedenleri değiştirme şansımız mevut. Eğer ayağımıza sıkı gelmeyen ön tarafı geniş ayakkabılar seçtiğimiz zaman  ayak çıkıntılarının oluşma riskini azaltabiliriz.

Başka Oluşum Nedenleri Varmıdır?

Ayak Başparmak Çıkıntısı bazı hastalıklar ile sık görülürler. Bunlar :

  • Romatoid artrit
  • Gut artriti
  • Psöritik artrit
  • Serebral palsi
  • Multipl skleroz (MS)
  • Bazı kas hastalıkları ( chorcot-marie-tooth hastalığı)

Burada verdiğimiz bilgiler  yukarıdaki saydığımız hastalıklar ile birlikte görülen tipler için değildir.  Bu hastalıklar varlığında tedavi seçenekleri değişebilmektedir.

Hasta Başvuru Şikayetleri Nelerdir?

Hastalar hayatı etkilemeyen hafif ağrıları varken ani ağrı artışı ile doktora başvururlar. Bu sırada hastaların çıkıntıları daha hafif durumdadır. Yada ayakkabılarının kenarına bu kemik çıkıntı çarpmaya başlar. Burada ağrı ve kızarıklık görülebilir. Hastalar belli bu zaman sonra ayakta balma ile başlayan ve günlük hayatını etkileyen ağrı ile doktora başvururlar. Bu seviyede artık daha kalıcı bir tedavi gerekli olur.

Tanısı Nasıl Konur?

Fizik muayene ile rahatlıkla tanı konur. Fakat başka hastalıklar ile birlikteliği olduğundan diğer sistemler de gözden geçirilmelidir. Ayağın çekilen röntgen görüntüleri bu hastalığın ne kadar ciddi olduğunu anlamamızı sağlar. Aynı zamanda ibaşparmak ekleminin durumunu, şburada bir kireçlemenin olup olmadığı hakkında bilgi verir.

Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hafif açılanmalarda tedavi geniş burunlu ayakkabı kullanmak, ağrılı dönemlerde ağrı kesiciler almaktır. Parmak arasına konan silikon makaraların şekil bozukluğunu tamamiyle önlemesi ve eski sorunsuz haline döndürmesi mümkün değildir. Ama hafif durumdayken  parmak arası silikon makara ve gece ateli kullanımı önerilmektedir.

Ameliyatı Varmıdır?

Bu hastalığın asıl tedavisi ameliyat ile yapılır. Ameliyatı ileri derecede başparmağı eğrilmiş, kemik çıkıntısı artmış ve şiddetli ağrısı olan hastalara önerilir. Başparmağın eğriliği basarak çöekilen röntgenler üzerinden yapılan inceleme ile belirlenir.

Ameliyat Öncesi Nasıl Bir İnceleme Yapılır?

Hastanın kan tetkikleri, kalp grafisi ve gerekir ise akciğer röntgeni alınır. Bu sonuçları ve hastayı anestezi uzmanı değerlendirir. Ameliyat olmasında bir sakınca yok ise cerrahi planlanır.

Aybars Tekcan, Ortopedi, Ortopedi Ve Travmatoloji, OrtopediVeTravmatoloji

Resim: Ameliyat öncesi basarak çekilen grafide açı olçümleri (Kendi arşivimden)

Ameliyatta Ne Yapılır?

Hastanın ayak grafisi incelenir. Buradan alınan sonuca göre ameliyat planlanır. Bu hastalık için tanımlanmış 50’nin üzerinde yöntem mevcuttur.

Ayak başparmağındaki kemiğe kesiler yapılarak tarak kemiği olması gereken yerine alınmaya çalışılır. Kemik düzeltildikten sonra mini plak, vida yada teller ile sabitlenir. Düzeltilmiş hali ile kemik kaynaması olması sağlanmaya çalışılır.  Eğer gerekirse yumuşak doku düzeltmeleri de yapılabilir.  Sadece ayak başparmak çıkıntısının alındığı ameliyatlar başarısızdır. Çok hızlı şekilde tekrar oluşacaktır.  Bu çıkıntının alınması ameliyatın bir parçasıdır. Tek başına yapılmasının bir yararı yoktur.

Bazı hastaların 1. parmak ekleminde kireçleme de varsa ameliyat biçimi değiştirilerek eklem dondurması yapılabilir.

Ameliyatı Sırasında Ne Yapılır?

İki tip anestezi seçilebilir. Biri belden yapılan iğne ile bacağın uyuşturulması diğeri ise genel anestezi ile hastanın uyutulmasıdır. Hastanın bacağına kanamayı durduran turnike konularak cerrahinin daha kolay yapılması sağlanır. Çıkıntının üzerinden cilt kesi yapılırak ameliyat gerçekleştirilir. Elastik bandaj yada alçı ile hasta ameliyathaneden çıkarılır.

Aybars Tekcan, Ortopedi, Ortopedi Ve Travmatoloji, OrtopediVeTravmatoloji

Resim: Ameliyat sonrasında açılardaki düzelme görülüyor.( Kendi arşivimden)

Ameliyatı Sonrasında Takibi Nasıl Yapılır? Hastalar Ne Zaman Ayağa Kaldırılır?

Hastalar ameliyat gecesini hastanede geçirirler. Bir gün sonra taburcu olurlar. Ameliyat gecesi olan ağrıları rahatlıkla kontrol altına alınır. Şiddetli ağrı çeken hasta ile karşılaşmadım.  Halluks valgus ayakkabıları  kullanılarak hastalar ayağa kalkmalarına izin verilir. Bu ayakkabılar ameliyat bölgesine yük gelmesini azaltarak ameliyatın bozulmasını engeller. Hastaların ayağa kalkmalarına izin verilir fakat zorunlu ihtiyaçlar için izin verilir. Uzun süreli yürüyüşlere, ağır yük taşımaya izin verilmez. Hastanın iş hayatına dönmesi en az 1 aydır.

Her İki Ayak Aynı Anda Ameliyat Edilir Mi?

Son zamanlarda yeni ameliyat yöntemleri ile özel plak ve vidalar sayesinde daha sağlam kemik sabitlemesi elde ediyoruz. Halluks valgus ayakkabıları ile ameliyat alanına daha az yük bindiği için hastanın ayağının üzerine basmasına izin veriyoruz. Eğer bastırma imkanımız olmasaydı aynı anda iki ayağı da aynı anda ameliyat yapamazdık.

Aybars Tekcan, Ortopedi, Ortopedi Ve Travmatoloji, OrtopediVeTravmatoloji

Ameliyat Sonrası Ciddi Sorunlar Görülür Mü?

Ciddi sorunlar görülmez. Oluşan sorunlar ise düzeltilebilecek problemlerdir. Bunlar arasında:

  • Yara iyileşme sorunu
  • Kemik kaynamasında gecikme yada kaynamama
  • Düzeltmenin kaybı
  • Eğrilmenin tekrarlaması
  • Başparmağın aşırı düzeltilmesine bağlı diğer tarafa doğru eğilmesi
  • Enfeksiyon
  • Kemik kanlanmasında bozulma